Een airco die verwarmt én koelt bestaat echt: dit heet een warmtepomp-airco, ook wel een split-unit of airconditioner met warmtepompfunctie. Dezelfde installatie die je huis in de zomer koelt, kan in de winter warmte naar binnen pompen. Dat maakt het een flexibel systeem voor het hele jaar.
Steeds meer mensen kiezen voor zo’n combinatieapparaat, vooral omdat het energiezuiniger verwarmt dan een gewone elektrische kachel. Toch zijn er ook duidelijke beperkingen waar je goed naar moet kijken voordat je besluit dit als hoofdverwarming te gebruiken.
Hoe verwarmt een airco die ook koelt?
Een standaard airco koelt door warmte uit je kamer te halen en die naar buiten af te voeren. Draai je dit proces om, dan haalt het apparaat warmte uit de buitenlucht en blaast het die naar binnen. Dat klinkt vreemd, want zelfs koude lucht bevat warmte-energie. Tot buiten een graden of vijftien min twaalf graden Celsius werkt dit systeem nog efficiënt, afhankelijk van het type apparaat.
De efficiëntie druk je uit in de COP (Coefficient of Performance) of, bij verwarmen, de SCOP. Een SCOP van 3,5 betekent dat je voor elke kilowattuur stroom die je gebruikt, 3,5 kWh aan warmte binnenkrijgt. Dat is aanzienlijk beter dan een elektrische kachel, die altijd op 1:1 werkt.
Airco die verwarmt en koelt als bijverwarming of hoofdverwarming
Als bijverwarming is een warmtepomp-airco voor de meeste woningen goed geschikt. Je gebruikt het apparaat om een specifieke ruimte snel op te warmen of te koelen, en de cv-ketel of andere verwarming blijft actief voor de rest van het huis. Dat is de meest voorkomende toepassing in Nederland.
Als hoofdverwarming ligt het lastiger. Een enkele split-unit warmt doorgaans één ruimte goed op, maar niet het hele huis. Wil je een volledig huis verwarmen met dit type airco, dan heb je meerdere binnenunits nodig (een zogenaamd multi-split systeem) of een speciaal daarvoor ontworpen lucht-lucht warmtepomp. Bovendien wordt het systeem bij extreem koude buitentemperaturen minder efficiënt, precies wanneer je het het hardst nodig hebt.
Wat kost verwarmen met een warmtepomp-airco?
De aanschafkosten voor een split-unit met warmtepompfunctie liggen naar schatting rond de 800 tot 2.500 euro inclusief installatie in 2025, afhankelijk van het vermogen en het merk. Een multi-split systeem voor meerdere kamers kost al snel het dubbele of meer.
In gebruik is het systeem zuinig. Stel je hebt een kamer van twintig vierkante meter en je verwarmt die met een split-unit met een SCOP van 3,5. Bij een stroomprijs van 0,30 euro per kWh kost het je ruwweg de helft tot een derde ten opzichte van een elektrische kachel voor dezelfde warmte-opbrengst. Ten opzichte van gas hangt de vergelijking sterk af van de gasprijzen.
Voordelen en nadelen op een rij
Voordelen:
- Eén systeem voor zowel koeling in de zomer als verwarming in de winter
- Energiezuiniger dan elektrisch bijverwarmen met een kachel
- Geen verbouwing nodig (geen vloerverwarming of radiatoren vereist)
- Snelle reactietijd: een ruimte is snel op temperatuur
Nadelen:
- Minder geschikt als enige verwarming voor het hele huis
- Rendement daalt bij strenge vorst buiten
- Extra stroomverbruik bij intensief gebruik voor koeling in de zomer
- Regelmatig onderhoud nodig (filters schoonmaken, jaarlijkse controle)
- De buitenunit neemt ruimte in en maakt enig geluid
Wanneer is een airco die verwarmt en koelt slim?
Het systeem is het meest zinvol als je een of twee specifieke ruimtes wilt verwarmen en koelen, zonder grote verbouwing. Denk aan een woonkamer zonder aansluiting op de centrale verwarming, een thuiskantoor of een slaapkamer die in de zomer erg heet wordt. Ook als je een slecht geïsoleerde woning hebt en de warmtepomp-airco als aanvulling wilt gebruiken, is het een praktische keuze.
Verwacht je een airco die verwarmt en koelt te gebruiken als complete vervanging van je cv-ketel, dan is een gedegen berekening op basis van jouw woningtype en isolatiewaarde nodig. Vereniging Eigen Huis raadt aan om in dat geval ook te kijken naar de isolatiegraad van de woning, omdat een slecht geïsoleerd huis de warmte snel weer verliest, wat de winst van het zuinige systeem deels tenietdoet.
Een airco die zowel verwarmt als koelt is een praktische, energiezuinige oplossing voor wie flexibiliteit zoekt, maar het is geen wondermiddel. Kijk eerlijk naar je situatie: hoe groot is de ruimte, hoe goed is de isolatie en wat zijn je verwachtingen? Dan weet je snel genoeg of dit systeem voor jou de moeite waard is.