Bijna iedereen die aan een afkicktraject begint, denkt er weleens over na. Zou het niet fijn zijn als je later, op een verjaardag of tijdens het eten, toch weer een glaasje kan nemen? Zonder dat het meteen misgaat? Het is een vraag die therapeuten en behandelaars vaak krijgen, en het antwoord is niet zo eenvoudig.
De mythe van gecontroleerd drinken
Onder verslavingsdeskundigen bestaat al decennia discussie over "gecontroleerd drinken" na een verslaving. Sommige onderzoekers stellen dat een kleine groep mensen met een alcoholprobleem, vaak mensen die nooit echt lichamelijk afhankelijk waren, op termijn met mate kunnen drinken. Maar voor mensen die daadwerkelijk verslaafd zijn geweest, wordt dit door de meeste klinieken sterk afgeraden. Het risico op terugval is simpelweg te groot. Eén glas kan het beloningssysteem in de hersenen weer activeren, en dan is de weg terug naar oude patronen verrassend kort.
Waarom het brein niet vergeet
Verslaving verandert de hersenen op een manier die niet zomaar herstelt. Zelfs na jaren van abstinentie blijft het beloningscircuit gevoelig voor alcohol. Onderzoekers noemen dit wel de "geheugenval" van verslaving: het lichaam onthoudt het effect, ook als het bewustzijn allang andere keuzes heeft gemaakt. Daarom zie je bij veel behandelcentra, waaronder THE YOUTURN, dat volledige abstinentie als uitgangspunt wordt gehanteerd. Niet omdat men gezelligheid wil ontzeggen, maar omdat de praktijk keer op keer laat zien dat matig drinken na een verslaving vaak toch weer uitmondt in overmatig gebruik.
Verschillen tussen mensen
Toch is niet iedereen hetzelfde. De ernst van de verslaving, de duur ervan, en de onderliggende oorzaken spelen allemaal mee. Iemand die jarenlang dagelijks dronk om stress of trauma te dempen, loopt een ander risico dan iemand die tijdelijk te veel dronk in een moeilijke levensfase. Bij THE YOUTURN wordt dit onderscheid serieus genomen: intake en nazorg zijn maatwerk, en het advies over wel of niet weer drinken hangt sterk af van de individuele geschiedenis van de cliënt.
Internationale aanpak
Wereldwijd verschilt de aanpak ook. Een verslavingskliniek zuid afrika hanteert vaak strengere richtlijnen rond total abstinence, mede door de invloed van twaalfstappenprogramma's die daar sterk verankerd zijn in de behandelcultuur. Aan de andere kant van de wereld, bijvoorbeeld bij een afkickkliniek Thailand, wordt soms meer nadruk gelegd op mindfulness en langdurige gedragsverandering, al blijft ook daar abstinentie meestal het uiteindelijke doel. De methoden verschillen, maar de kern is opvallend universeel: controle terugkrijgen is makkelijker gezegd dan gedaan.
Hoop versus realiteit
De hoop op af en toe een drankje is menselijk en volkomen begrijpelijk. Niemand wil voor altijd "nee" zeggen tegen iets wat ooit gewoon bij het leven hoorde. Maar de realiteit is dat voor de meeste mensen die écht verslaafd zijn geweest, volledige onthouding het veiligst is. Terugval begint zelden met een grote fout, meestal begint het met dat ene onschuldige glas dat toch weer een gewoonte wordt.